ادغام اتریوم (The Merge) چیست؟
اتریوم (Ethereum) شبکه‌ای برای ثبت تراکنش‌ها و اجرای برنامه‌های مبتنی بر قرارداد هوشمند است. ادغام یا مرج اتریوم (The Merge) نام تغییری در شیوه توافق شبکه بر سر بلاک‌های معتبر است. برای آشنایی پایه‌ای با کاربردهای شبکه، می‌توانید مقاله اتریوم چیست را بخوانید؛ تمرکز این مطلب بر خودِ رویداد ادغام است.
پیش از ادغام، اتریوم از اثبات کار (Proof of Work یا PoW) استفاده می‌کرد: استخراج‌کنندگان با تجهیزات محاسباتی در ساخت بلاک‌ها مشارکت داشتند. پس از ادغام، سازوکار اثبات سهام (Proof of Stake یا PoS) این مسئولیت را بر عهده گرفت و اعتبارسنج‌ها بر اساس قواعد شبکه در پیشنهاد و تأیید بلاک‌ها مشارکت کردند.
برای ساده‌سازی، دفتری را تصور کنید که صفحه‌های گذشته‌اش حفظ می‌شود، اما روش تأیید صفحه‌های جدید آن تغییر میکند. سوابق شبکه اصلی و دارایی‌های ثبت‌شده روی آن از ابتدا ساخته نشدند. این مثال همه جزئیات فنی را پوشش نمی‌دهد؛ مقایسه عمومی روش‌های توافق را در مقاله مکانیزم اجماع بخوانید.
ادغام در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۲ انجام شد. این تاریخ، زمان انتقال سازوکار اجماع شبکه اصلی است؛ نه زمان ایجاد اتریوم و نه پایان توسعه آن. بنابراین وقتی تغییری را به «بعد از مرج» نسبت می‌دهیم، باید بررسی کنیم آیا واقعاً نتیجه مستقیم این رویداد بوده یا از به‌روزرسانی‌های بعدی ناشی شده است.
چرا اتریوم اثبات کار را کنار گذاشت؟
یکی از هدف‌های مهم، کاهش انرژی مصرفیِ مربوط به اجماع بود. در اثبات کار، استخراج‌کنندگان برای مشارکت در ساخت بلاک‌ها از توان محاسباتی استفاده می‌کردند. با کناررفتن این رقابت در شبکه اصلی، مصرف انرژی مرتبط با ثبت و تأیید بلاک‌ها به‌شدت کاهش یافت.
«کاهش شدید» به معنی «مصرف انرژی صفر» نیست. اعتبارسنج‌ها و دیگر مشارکت‌کنندگان همچنان به رایانه، اتصال اینترنت و زیرساخت نیاز دارند. همچنین برای بیان یک درصد دقیق درباره مصرف انرژی اتریوم باید مشخص باشد چه فعالیت‌هایی در اندازه‌گیری شمرده شده و داده مربوط به چه زمانی است.
اثبات سهام، راه دیگری برای مشارکت در امنیت شبکه فراهم کرد. در این روش، اعتبارسنج طبق قواعد پروتکل ETH را به‌عنوان پشتوانه قرار می‌دهد و رفتار برخلاف قواعد می‌تواند برای او پیامد مالی داشته باشد. برای مثال، اعتبارسنجی که وظایفش را به‌درستی انجام ندهد ممکن است پاداش مورد انتظار را دریافت نکند؛ نوع پیامد به رفتار و قواعد مربوط بستگی دارد.
بااین‌حال، تغییر سازوکار اجماع مساوی افزایش فوری ظرفیت پردازش تراکنشهای شبکه اصلی نبود. **ادغام یک تغییر زیربنایی بود، نه راه‌حل هم‌زمان همه محدودیت‌های اتریوم.** این تمایز کمک میکند ادعاهای مربوط به هزینه و سرعت را مستقل از هدف اصلی رویداد بررسی کنید.
بیکن چین و مسیر رسیدن به ادغام
بیکن چین (Beacon Chain) زنجیره‌ای بود که سازوکار اثبات سهام اتریوم را پیش از ادغام اجرا می‌کرد. این زنجیره از دسامبر ۲۰۲۰ فعالیت داشت، درحالی‌که شبکه اصلی همچنان تراکنش‌ها و قراردادهای هوشمند را با سازوکار اثبات کار پیش می‌برد. به این ترتیب، بیکن چین و شبکه اصلی مدتی هم‌زمان، اما با وظایف متفاوت کار کردند.
این دوره را می‌توان به آماده‌سازی یک سامانه جدید پیش از سپردن وظیفه اصلی به آن تشبیه کرد. هنگام ادغام، شبکه اصلی برای اجماع بر سر بلاک‌ها به سازوکار اثبات سهام بیکن چین متصل شد. آنچه جابه‌جا شد مسئولیت اجماع بود، نه اینکه کاربران مجبور باشند موجودی ETH خود را به زنجیره‌ای ناشناس منتقل کنند.
برای اجرای این تغییر، نرم‌افزارهای مورد استفاده گردانندگان شبکه و اعتبارسنج‌ها باید هماهنگ می‌شدند. مسئولیت یک کاربر عادی که فقط ETH در کیف پول داشت، با مسئولیت گرداننده زیرساخت یکی نبود. نگهداری معمول ETH به «تبدیل توکن» نیاز نداشت؛ درخواست ارسال دارایی یا افشای عبارت بازیابی برای دریافت «ETH جدید» می‌تواند نشانه کلاهبرداری باشد.
نام «اتریوم ۲.۰» در دوره‌ای برای اشاره به بخشی از مسیر توسعه شبکه رواج داشت. این نام ممکن است چنین القا کند که ارزی کاملاً تازه جایگزین ETH شده است، درحالی‌که ادغام چنین کاری نکرد. دقیق‌تر است هر تغییر را با نام و زمان خودش توضیح دهیم، نه اینکه همه به‌روزرسانی‌های شبکه را زیر یک عنوان مبهم قرار دهیم.
ادغام چه چیزهایی را تغییر داد و چه چیزهایی را نه؟
تغییر اصلی، جایگزینی استخراج‌کنندگان با اعتبارسنج‌ها در سازوکار اجماع شبکه اصلی بود. در نتیجه، استخراج ETH روی این شبکه پایان یافت و انرژی مصرفیِ مربوط به این فعالیت به‌شدت کاهش پیدا کرد. در مقابل، موجودی کاربران به توکن جدیدی تبدیل نشد و قراردادها و سوابق شبکه به دلیل ادغام از ابتدا نوشته نشدند.
| موضوع | نتیجه ادغام |
|---|---|
| سازوکار اجماع | از اثبات کار به اثبات سهام تغییر کرد. |
| استخراج ETH در شبکه اصلی | پایان یافت و اعتبارسنج‌ها در ثبت بلاک‌ها مشارکت کردند. |
| انرژی مصرفیِ اجماع | با حذف رقابت محاسباتی استخراج، به‌شدت کاهش یافت. |
| ETH موجود در کیف پول کاربران | به ارز تازه‌ای تبدیل نشد. |
| سوابق تراکنش‌ها و قراردادها | به دلیل ادغام از ابتدا ایجاد نشدند. |
| ظرفیت و کارمزد شبکه اصلی | ادغام بهتنهایی بهبود چشمگیر و فوری در آن‌ها ایجاد نکرد. |
شیوه ایجاد ETH جدید نیز با تغییر سازوکار اجماع عوض شد. اما «تغییر در صدور» با «کاهش قطعی عرضه کل در همه زمان‌ها» یکی نیست؛ میزان عرضه به عوامل دیگری نیز بستگی دارد. از مشخصات صدور نمی‌توان نتیجه گرفت که ارزش ETH باید افزایش یا کاهش مشخصی داشته باشد.
کارمزد و سرعت؛ یک تصور اشتباه رایج
ادغام برای کاهش مستقیم و چشمگیر کارمزد گس طراحی نشده بود. هزینه تراکنش در شبکه اصلی همچنان به تقاضا برای فضای بلاک و نوع عملیاتی که انجام می‌شود وابسته است. توضیح عوامل مؤثر و شیوه بررسی این هزینه را در مقاله کارمزد گس اتریوم دنبال کنید.
«زمان ساخت بلاک»، «زمان نهایی‌شدن تراکنش» و «زمانی که یک خدمت واریز را نمایش می‌دهد» نیز یک معیار واحد نیستند. ادغام بر قواعد زمان‌بندی و نهایی‌شدن در سازوکار اجماع اثر داشت، اما ظرفیت اجرای تراکنش‌ها را به‌گونه‌ای افزایش نداد که شلوغی شبکه اصلی فوراً برطرف شود. تجربه کاربر علاوه بر شبکه، به کیف پول و خدمت مورد استفاده او هم بستگی دارد.
سرنوشت ماینرهای اتریوم
پس از ادغام، دستگاه‌های استخراج دیگر نمی‌توانستند از راه ساخت بلاک‌های شبکه اصلی اتریوم ETH دریافت کنند. **پایان ماینینگ اتریوم** به معنی از بین رفتن سخت‌افزارها نبود؛ به معنی پایان نقش آن‌ها در اجماع این شبکه بود. امکان استفاده از دستگاه‌ها در شبکه‌های دیگر، موضوعی جداگانه و وابسته به سازگاری فنی و هزینه‌های عملیاتی است.
برای شناخت کار استخراج پیش از ادغام، راهنمای ماینینگ را ببینید. استخراج‌کننده و اعتبارسنج دو عنوان برای یک فعالیت یکسان نیستند: داشتن دستگاه استخراج، شخص را خودکار به اعتبارسنج اتریوم تبدیل نمی‌کند. اعتبارسنجی به قواعد شبکه، زیرساخت مناسب و مدیریت ریسک‌های مخصوص خود وابسته است.
برخی شبکه‌های دیگر ممکن است از اثبات کار استفاده کنند یا نامی نزدیک به اتریوم داشته باشند. این موضوع نباید با ادامه استخراج ETH روی شبکه اصلی اشتباه گرفته شود. اگر دارایی‌ای با نام مشابه در کیف پول خود می‌بینید، پیش از تعامل با آن، شبکه و منشأ اطلاعاتش را مستقل بررسی کنید.
بعد از ادغام؛ نقشه راه اتریوم
ادغام پایان برنامه توسعه اتریوم نبود. پس از آن، به‌روزرسانی‌ها و پیشنهادهای دیگری درباره مقیاس‌پذیری، دسترسی به داده و پشتیبانی از فعالیت راهکارهای لایه دوم مطرح و اجرا شده‌اند. پیشنهاد، برنامه و قابلیت فعال‌شده سه وضعیت متفاوت‌اند؛ برای شناخت امکانات امروز شبکه باید زمان اجرای هر تغییر را بررسی کرد.
لایه دوم (Layer 2) به راهکاری گفته می‌شود که بخشی از فعالیت کاربران را خارج از شبکه اصلی پردازش میکند و به شیوه‌ای به اتریوم متکی است. برای مثال، کاربر ممکن است در یک شبکه لایه دوم تجربه هزینه متفاوتی داشته باشد. این تجربه را نباید به کاهش مستقیم کارمزد شبکه اصلی بر اثر ادغام نسبت داد.
اثبات سهام همچنین توجه برخی دارندگان ETH را به مشارکت در اعتبارسنجی جلب میکند. این کار می‌تواند با خطر فنی، پیامد اجرای نادرست وظایف یا ریسک خدمات واسطه همراه باشد. روش‌ها و شرایط مشارکت، موضوع مقاله استیکینگ اتریوم است؛ خودِ ادغام بازدهی معینی را برای دارندگان ETH تضمین نکرد.
اگر درباره مرحله بعدی شبکه خبری می‌خوانید، تاریخ انتشار خبر را از تاریخ اجرای تغییر جدا کنید. همچنین بررسی کنید ویژگی موردنظر روی شبکه اصلی فعال شده یا به شبکه و خدمتی دیگر مربوط است. این دقت برای کاربران ایرانی اهمیت دارد، زیرا دسترسی به بعضی خدمات خارجی و شرایط استفاده از آن‌ها ممکن است محدود یا متغیر باشد.
سوالات متداول
۱. آیا اتریوم ۲.۰ یک ارز جدید است؟
خیر. «اتریوم ۲.۰» نامی بود که برای اشاره به بخشهایی از مسیر توسعه اتریوم استفاده میشد، نه ارزی که کاربران باید ETH خود را با آن تعویض کنند. ادغام سازوکار اجماع را تغییر داد و موجودی معمول ETH در کیف پولها به تبدیل اجباری نیاز نداشت. درخواست ارسال دارایی یا عبارت بازیابی برای دریافت «نسخه جدید» را با احتیاط بررسی کنید.
۲. آیا پس از ادغام می‌توان ETH را استخراج کرد؟
استخراج ETH روی شبکه اصلی اتریوم با ادغام پایان یافت. از آن پس اعتبارسنج‌ها بر اساس قواعد اثبات سهام در ثبت بلاک‌های این شبکه مشارکت می‌کنند. وجود شبکه‌های دیگری که همچنان از اثبات کار استفاده می‌کنند، به معنی ادامه استخراج ETH روی شبکه اصلی نیست. هنگام بررسی هر ادعای استخراج، نام شبکه و دارایی را مشخص کنید.
۳. آیا ادغام باعث کاهش کارمزد اتریوم شد؟
ادغام بهتنهایی کاهش چشمگیر کارمزد تراکنشهای شبکه اصلی را ایجاد نکرد؛ هدف اصلی آن تغییر سازوکار اجماع بود. هزینه گس همچنان با شرایط شبکه و نوع عملیات تغییر میکند. همچنین هزینهای که یک خدمت از کاربر میگیرد ممکن است علاوه بر گس، اجزای دیگری داشته باشد. برای ارزیابی هزینه، زمان، شبکه و شرایط همان تراکنش را بررسی کنید.
۴. آیا دارنده ETH هنگام ادغام باید کیف پولش را تغییر می‌داد؟
برای نگهداری معمول ETH، نیازی به ساخت کیف پول جدید یا انتقال دارایی صرفاً به دلیل ادغام نبود. وضعیت کسانی که نرم‌افزارهای شبکه یا زیرساخت اعتبارسنجی را اداره می‌کردند متفاوت بود و به آماده‌سازی فنی نیاز داشت. اگر امروز پیامی ادعا میکند کیف پول شما هنوز باید برای مرج «فعال‌سازی» شود، درخواست و نشانی فرستنده را مستقل بررسی کنید.
ریسک‌های اتریوم پس از ادغام
تغییر سازوکار اجماع، نوسان ارزش ETH را حذف نکرد. نگهداری این دارایی همچنان می‌تواند با زیان مالی همراه باشد و هیچ رویداد فنی، مسیر آینده ارزش آن را تضمین نمی‌کند. برای کسی که هزینه‌های روزمره‌اش ریالی است، زمان نیاز به نقدینگی و شرایط تبدیل ارز نیز بر تجربه مالی او اثر می‌گذارد.
در سطح شبکه، خطاهای نرم‌افزاری، عملکرد زیرساخت‌ها و میزان تمرکز مشارکت‌کنندگان از موضوعات قابل‌بررسی‌اند. در مشارکت مستقیم یا غیرمستقیم در اعتبارسنجی، ریسک عملیاتی و در برخی روش‌ها ریسک طرف مقابل نیز مطرح است. شدت این خطرها به شیوه مشارکت بستگی دارد و نباید همه روش‌ها را یکسان فرض کرد.
در سطح کاربر، پیام جعلی درباره «تبدیل ETH قدیمی»، اشتباه در انتخاب شبکه انتقال و افشای اطلاعات کیف پول خطرهای جداگانه‌ای هستند. پیش از تأیید انتقال یا امضا، مقصد و محتوای درخواست را بررسی کنید. ادغام هیچ دلیلی برای ارائه عبارت بازیابی به یک سایت یا شخص ایجاد نکرده است.
جمع‌بندی
ادغام اتریوم در سال ۲۰۲۲ سازوکار اجماع شبکه اصلی را از اثبات کار به اثبات سهام تغییر داد. این رویداد استخراج ETH را پایان داد و انرژی مصرفیِ مربوط به اجماع را کاهش داد، اما ETH تازه‌ای نساخت و بهتنهایی مسئله کارمزد شبکه اصلی را حل نکرد.
- نکات کلیدی: بیکن چین پیش از ادغام، سازوکار اثبات سهام را اجرا می‌کرد.
- کاربران برای نگهداری ETH به تعویض اجباری دارایی نیاز نداشتند.
- کاهش مصرف انرژیِ اجماع به معنی مصرف انرژی صفر نیست.
- ریسک نوسان، خطای فنی و فریب کاربران پس از ادغام نیز باقی مانده است.
اگر پس از بررسی این تغییرات قصد دارید شرایط بازار را هم ببینید، می‌توانید صفحه خرید اتریوم را در ناربیت بررسی کنید و بدون عجله تصمیم بگیرید.
این مطلب صرفاً آموزشی است و توصیه مالی یا سرمایه‌گذاری محسوب نمی‌شود. پیش از هر تصمیم، ریسک‌ها را با شرایط مالی خود بسنجید.
