اتریوم یا سولانا؛ پاسخ کوتاه این است که هیچ‌کدام به‌طور مطلق «بهتر» نیستند و هر دو برای اولویت‌های متفاوتی طراحی شده‌اند. اتریوم (Ethereum) امنیت و تمرکززدایی را در اولویت گذاشته و مقیاس‌پذیری را به شبکههای جانبی سپرده است. سولانا (Solana) اما سرعت بالا و کارمزد بسیار پایین را در یک زنجیره واحد دنبال می‌کند.
انتخاب بین این دو به این بستگی دارد که برای شما چه چیزی مهم‌تر است: سابقه و امنیت، یا سرعت و هزینه کم. در این مقاله تفاوت معماری، سرعت و کارمزد، امنیت، اکوسیستم و ریسک‌های هرکدام را بدون تعصب کنار هم می‌گذاریم. در پایان هم یک جدول مقایسه و چند پرسش کمکی برای تصمیم آگاهانه‌تر می‌بینید.
اتریوم و سولانا در یک نگاه
به زبان خیلی کوتاه، اتریوم یک بلاکچین قرارداد هوشمند است که از سال ۲۰۱۵ فعال است و ارز بومی آن اتر (ETH) نام دارد. اگر می‌خواهید با پایه این شبکه آشنا شوید، مطلب اتریوم چیست را بخوانید.
سولانا هم یک بلاکچین قرارداد هوشمند است که شبکه اصلی آن از سال ۲۰۲۰ راه افتاده و ارز بومی‌اش SOL است. معرفی کامل‌تر این شبکه را در مقاله سولانا چیست آورده‌ایم.
هر دو شبکه از سازوکار اثبات سهام (Proof of Stake) استفاده می‌کنند. یعنی امنیت شبکه به دارایی‌ای وابسته است که اعتبارسنج‌ها قفل می‌کنند، نه به ماینینگ. هر دو میزبان هزاران اپلیکیشن، توکن و استیبل‌کوین هستند. تفاوت اصلی در مسیری است که هرکدام برای ساختن شبکه‌ای قابل‌استفاده برای میلیون‌ها نفر انتخاب کردهاند.
تفاوت ETH و SOL به‌عنوان دارایی
اتر و SOL هر دو برای پرداخت کارمزد تراکنش و استیک کردن در شبکه خودشان به کار می‌روند. هیچ‌کدام مثل بیت کوین سقف عرضه ثابت ندارند. در اتریوم بخشی از کارمزد هر تراکنش سوزانده میشود و عرضه، بسته به میزان فعالیت شبکه، ممکن است کم یا زیاد شود. در سولانا تورم سالانه‌ای از پیش برنامه‌ریزی شده که به‌تدریج کاهش می‌یابد.
تفاوت معماری؛ لایه دو در برابر یک زنجیره سریع
بلاک‌چین‌ها با معمایی قدیمی روبه‌رو هستند که به آن «سه‌گانه بلاکچین» (Blockchain Trilemma) می‌گویند. طبق این معما، سخت است که یک شبکه هم‌زمان بسیار امن، بسیار غیرمتمرکز و بسیار سریع باشد. اتریوم و سولانا برای حل این معما دو راه متفاوت رفته‌اند.
اتریوم: رویکرد ماژولار
اتریوم رویکرد ماژولار (Modular) را انتخاب کرده است. زنجیره اصلی، که به آن لایه یک می‌گویند، بیشتر نقش «دادگاه نهایی» را دارد. این زنجیره امنیت و ثبت نهایی را تأمین می‌کند، اما قرار نیست همه تراکنش‌های دنیا مستقیماً روی آن انجام شود.
بخش بزرگی از تراکنش‌های روزمره به شبکههای لایه دو منتقل شده است. این شبکه‌ها تراکنش‌ها را جداگانه پردازش می‌کنند و خلاصه آن‌ها را روی اتریوم ثبت می‌کنند. آربیتروم (Arbitrum)، آپتیمیزم (Optimism) و بیس (Base) نمونه‌های شناخته‌شده این شبکه‌ها هستند.
مزیت این مدل این است که زنجیره اصلی سبک می‌ماند و روی سخت‌افزار معمولی قابل‌اجراست. هزینه‌اش پیچیدگی است: کاربر باید بداند روی کدام شبکه کار می‌کند و نقدینگی بین چندین شبکه پخش میشود. جهت کلی توسعه این شبکه را می‌توانید در نقشه راه رسمی اتریوم دنبال کنید.
سولانا: یک زنجیره یکپارچه و سریع
سولانا رویکرد یکپارچه (Monolithic) را انتخاب کرده است. همه تراکنش‌ها روی یک زنجیره واحد اجرا می‌شوند و شبکه طوری طراحی شده که از سخت‌افزار قدرتمند و پردازش موازی حداکثر استفاده را ببرد. یکی از نوآوری‌های آن اثبات تاریخ (Proof of History) است. اثبات تاریخ نوعی ساعت رمزنگاری‌شده است که ترتیب زمانی رویدادها را ثبت می‌کند، تا اعتبارسنج‌ها برای توافق بر سر ترتیب تراکنش‌ها وقت کمتری صرف کنند.
برای درک ساده، اتریوم را بزرگراهی اصلی تصور کنید که چند جاده سریع‌السیر موازی به آن وصل‌اند. سولانا یک بزرگراه بسیار عریض و واحد است که همه خودروها روی آن حرکت می‌کنند. کاربر سولانا با یک شبکه سروکار دارد و تجربه ساده‌تری دارد، اما اجرای نود در آن سخت‌افزار گران‌تری لازم دارد. جزئیات فنی این طراحی در مستندات رسمی سولانا در دسترس است.
سرعت و کارمزد تراکنش
سرعت و کارمزد تراکنش همان جایی است که تفاوت دو شبکه را بیشتر از هر جای دیگری حس می‌کنید.
سرعت سولانا و اتریوم
در سولانا تقریباً هر ۴۰۰ میلی‌ثانیه یک بلاک تولید میشود و تراکنش معمولاً در کمتر از یک ثانیه تأیید اولیه می‌گیرد. در لایه یک اتریوم، هر ۱۲ ثانیه یک بلاک تولید میشود. نهایی شدن قطعی (Finality)، یعنی جایی که برگشت تراکنش عملاً غیرممکن میشود، در اتریوم حدود ۱۳ دقیقه طول می‌کشد. لایه دوها تأیید سریع‌تری به کاربر نشان می‌دهند، اما امنیت نهایی‌شان به ثبت روی اتریوم وابسته است.
درباره عدد «تراکنش در ثانیه» (TPS) محتاط باشید. ظرفیت نظری‌ای که در تبلیغات می‌آید، با تعداد واقعی تراکنش‌های کاربران فرق دارد. مثلاً بخش بزرگی از تراکنش‌های ثبت‌شده در سولانا تراکنش‌های رأی اعتبارسنج‌هاست. مقایسه منصفانه یعنی مقایسه ظرفیت واقعی در شرایط شلوغی.
کارمزد تراکنش در هر شبکه
کارمزد پایه یک تراکنش ساده در سولانا کسری از یک سنت است. البته در دوره‌های شلوغ، کاربران با پرداخت کارمزد اولویت (Priority Fee) برای سریع‌تر انجام شدن تراکنش رقابت می‌کنند. کارمزد لایه یک اتریوم به شلوغی شبکه بستگی دارد: در دوره‌های آرام ممکن است چند سنت باشد و در اوج هیجان بازار تا چند دلار یا بیشتر برسد. در لایه دوها، به‌ویژه پس از ارتقای دنکون (Dencun) در مارس ۲۰۲۴، کارمزد بیشتر تراکنش‌ها به چند سنت یا کمتر رسیده است.
از نگاه کاربر ایرانی
برای کاربر ایرانی که با ریال پس‌انداز می‌کند، کارمزد فقط یک عدد دلاری نیست. وقتی نرخ دلار بالا میرود، چند دلار کارمزد سهم قابل‌توجهی از یک انتقال کوچک را می‌گیرد. به همین دلیل شبکههای کم‌هزینه برای انتقال‌های کوچک و مکرر جذاب‌ترند. این همان منطقی است که باعث شده بسیاری از کاربران برای انتقال تتر سراغ شبکه TRC20 بروند.
نکته: پیش از هر انتقال، شبکه مقصد را با دقت بررسی کنید. SOL فقط روی شبکه سولانا منتقل میشود، اما ETH ممکن است روی شبکه اصلی اتریوم (ERC20) یا یک لایه دو ارسال شود. اگر دارایی را روی شبکه‌ای بفرستید که مقصد پشتیبانی نمی‌کند، ممکن است آن را برای همیشه از دست بدهید.
امنیت و تمرکززدایی
سرعت بالا بدون امنیت و پایداری ارزش چندانی ندارد. در این بخش، اتریوم و سولانا تفاوت جدی‌تری با هم دارند.
امنیت اتریوم
امنیت اتریوم بر چند پایه بنا شده است: تعداد بسیار زیاد اعتبارسنج‌ها، پراکندگی جغرافیایی آن‌ها و تنوع کلاینت (Client Diversity). تنوع کلاینت یعنی چند نرم‌افزار مستقل که تیم‌های مختلف نوشته‌اند. مزیتش این است که باگ یک نرم‌افزار کل شبکه را متوقف نمی‌کند. اتریوم از زمان راهاندازی در ۲۰۱۵ تا امروز توقف کامل شبکه را تجربه نکرده است.
البته اتریوم هم بی‌نقص نیست. بخش قابل‌توجهی از اتر استیک‌شده نزد چند پروتکل و صرافی بزرگ است. بسیاری از لایه دوها هم هنوز به یک ترتیب‌دهنده (Sequencer) متمرکز تکیه دارند؛ یعنی یک نهاد ترتیب تراکنش‌های آن شبکه را تعیین می‌کند.
تمرکززدایی و پایداری سولانا
سولانا در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ چند بار قطعی کامل یا افت شدید عملکرد را تجربه کرد. آخرین قطعی شناخته‌شده آن در فوریه ۲۰۲۴ حدود پنج ساعت طول کشید. در این مواقع، اعتبارسنج‌ها با هماهنگی هم شبکه را دوباره راه انداختند. دارایی کاربران از بین نرفت، اما برای ساعاتی امکان تراکنش وجود نداشت.
موضوع دیگر الزامات سخت‌افزاری است. اجرای اعتبارسنج سولانا به سرور قدرتمند و اینترنت پرسرعت نیاز دارد. همین موضوع تعداد اعتبارسنج‌ها را محدودتر می‌کند و آن‌ها را بیشتر در مراکز داده متمرکز می‌کند. در مقابل، سولانا برای کم کردن وابستگی به یک نرم‌افزار، روی کلاینت مستقلی به نام فایردنسر (Firedancer) کار کرده که جامپ کریپتو (Jump Crypto) آن را توسعه می‌دهد.
یک تمایز مهم را فراموش نکنید: بیشتر هک‌های بزرگ در هر دو شبکه در لایه اپلیکیشن‌ها، پلها (Bridge) و کیف‌پول‌ها رخ داده‌اند، نه در خود بلاکچین. پس امن بودن زنجیره اصلی به این معنی نیست که هر پروژه‌ای که روی آن ساخته شده هم امن است.
اکوسیستم دیفای، NFT و توسعه‌دهندگان
ارزش کاربردی هر بلاکچین قرارداد هوشمند به اپلیکیشن‌ها و کاربرانش بستگی دارد. هر دو شبکه اکوسیستم بزرگی دارند، اما شخصیت این دو اکوسیستم با هم فرق می‌کند.
اکوسیستم دیفای
اتریوم و لایه دوهایش سال‌هاست از نظر ارزش کل قفل‌شده (TVL) با فاصله بزرگ‌ترین اکوسیستم دیفای را دارند. TVL یعنی مجموع دارایی‌هایی که کاربران در پروتکل‌های مالی غیرمتمرکز سپرده‌اند. پروتکل‌های قدیمی و آزموده‌ای مثل یونی‌سواپ (Uniswap) و آوه (Aave) از اتریوم شروع شده‌اند. برای آشنایی با بخش‌های مختلف این اکوسیستم، مطلب اکوسیستم اتریوم را ببینید.
سولانا در سال‌های اخیر رشد سریعی داشته است. حجم معاملات صرافی‌های غیرمتمرکز در این شبکه در برخی دوره‌ها حتی از اتریوم بیشتر بوده است. کارمزد پایین، سولانا را برای معاملات کوچک و پرتعداد مناسب کرده است.
NFT، میم‌کوین‌ها و کاربردهای نهادی
بازار NFT در هر دو شبکه فعال بوده است. مجموعه‌های قدیمی‌تر و پرارزش‌تر بیشتر روی اتریوم‌اند، اما کارمزد پایین سولانا آن را برای ساخت و معامله NFTهای ارزان‌تر جذاب کرده است. سولانا به مرکز اصلی ساخت و معامله میم‌کوین‌ها هم تبدیل شد. این پدیده کاربران زیادی به سولانا آورد، اما با هیجان، سفته‌بازی و کلاهبرداری فراوان همراه بود.
در سمت نهادی، توکنیزه کردن دارایی‌های واقعی (RWA) مثل اوراق قرضه بیشتر روی اتریوم شکل گرفته، هرچند سولانا هم در این حوزه فعال شده است. در آمریکا، صندوق‌های قابل‌معامله در بورس (ETF) مبتنی بر اتر از ۲۰۲۴ و مبتنی بر SOL از ۲۰۲۵ راهاندازی شده‌اند.
توسعه‌دهندگان
قراردادهای هوشمند اتریوم بیشتر با زبان سالیدیتی (Solidity) نوشته می‌شوند و روی ماشین مجازی اتریوم (EVM) اجرا می‌شوند. این استاندارد آن‌قدر رایج شده که بسیاری از بلاک‌چین‌ها و لایه دوها با آن سازگارند. ابزار و نیروی متخصص فراوانی هم برای آن وجود دارد. در سولانا برنامه‌ها بیشتر با زبان راست (Rust) نوشته می‌شوند؛ زبانی قدرتمند که یادگیری‌اش سخت‌تر است.
طبق گزارش‌های سالانه توسعه‌دهندگان، اتریوم همچنان بیشترین تعداد توسعه‌دهنده را دارد. سولانا هم در جذب توسعه‌دهنده جدید یکی از سریع‌ترین رشدها را داشته است.
ریسک‌های هرکدام
هیچ‌کدام از این دو شبکه بدون ریسک نیستند. شناخت ریسک‌ها کمک می‌کند انتظار واقع‌بینانه‌ای داشته باشید و فقط بر پایه تبلیغات تصمیم نگیرید.
ریسک‌های اتریوم
- پراکندگی بین لایه دوها: کاربران و نقدینگی بین شبکههای متعدد پخش شده‌اند. جابه‌جایی بین این شبکه‌ها اغلب به پل‌هایی نیاز دارد که خودشان بارها هدف هک بوده‌اند.
- تردید درباره ارزش‌آفرینی برای اتر: فعالیت به لایه دوها منتقل شده و کارمزد لایه یک کاهش یافته است. برخی تحلیلگران تردید دارند که چه مقدار از این فعالیت به نفع خود اتر تمام میشود.
- تمرکز در استیکینگ و ترتیب‌دهنده‌ها: سهم بزرگ چند بازیگر یک نقطه آسیب‌پذیری بالقوه است.
- رقابت: زنجیره‌های سریع‌تر و ارزان‌تر، از جمله سولانا، برای جذب کاربر و توسعه‌دهنده با اتریوم رقابت می‌کنند.
ریسک‌های سولانا
- سابقه قطعی شبکه: پایداری سولانا در سال‌های اخیر بهتر شده، اما احتمال اختلال دوباره را نمی‌توان صفر دانست.
- تمرکز سخت‌افزاری و اعتبارسنج‌ها: تعداد کمتر اعتبارسنج و وابستگی به مراکز داده، شبکه را در برابر برخی فشارها آسیب‌پذیرتر می‌کند.
- تمرکز توکن و تورم: بخشی از SOL در اختیار سرمایه‌گذاران اولیه و بنیاد بوده است و تورم سالانه هم عرضه را افزایش می‌دهد.
- سابقه نوسان شدید: SOL در زمستان ۲۰۲۲ بخش بسیار بزرگی از ارزش خود را از دست داد. بخشی از این افت به ارتباط آن با FTX و آلامدا ریسرچ (Alameda Research) برمی‌گشت.
- محیط پرریسک میم‌کوین‌ها: ساخت توکن در سولانا آسان است و همین کلاهبرداری از نوع رگ‌پول (Rug Pull) را رایج کرده است. در رگ‌پول، سازندگان پس از جذب پول، نقدینگی را خالی می‌کنند و ناپدید می‌شوند.
ریسک‌های مشترک
اتر و SOL هر دو دارایی‌های پرنوسانی هستند و ارزششان ممکن است در مدت کوتاهی به‌شدت کاهش یابد. تغییر مقررات در کشورهای بزرگ، هک اپلیکیشن‌ها و خطای کاربر در انتخاب شبکه یا نگهداری کلید خصوصی در هر دو شبکه وجود دارد. برای کاربر ایرانی، محدودیت برخی کیف‌پول‌ها و سرویس‌های بین‌المللی به دلیل تحریم‌ها هم ریسکی جدی است. پیش از استفاده از هر سرویس، شرایط استفاده و فهرست کشورهای پشتیبانی‌شده‌اش را بخوانید.
هشدار: نه سرعت سولانا و نه سابقه اتریوم سود یا امنیت سرمایه شما را تضمین نمی‌کند. به هر کانال یا شخصی که با قطعیت از «ارز برنده» یا سود حتمی یکی از این دو حرف می‌زند، با احتیاط نگاه کنید.
جدول مقایسه اتریوم و سولانا
جدول زیر تفاوت‌ها را در ۸ معیار خلاصه می‌کند. اعداد تقریبی‌اند و با ارتقاهای هر شبکه ممکن است تغییر کنند.
| معیار | اتریوم | سولانا |
|---|---|---|
| معماری | ماژولار: لایه یک به‌همراه شبکههای لایه دو | یکپارچه: یک زنجیره واحد |
| زمان بلاک و نهایی شدن | بلاک ۱۲ ثانیه؛ نهایی شدن حدود ۱۳ دقیقه | بلاک حدود ۴۰۰ میلی‌ثانیه؛ نهایی شدن در چند ثانیه |
| کارمزد تراکنش | لایه یک از چند سنت تا چند دلار؛ لایه دو معمولاً چند سنت یا کمتر | معمولاً کسری از یک سنت؛ بیشتر در زمان شلوغی |
| تمرکززدایی | تعداد بسیار زیاد اعتبارسنج؛ نود با سخت‌افزار معمولی | تعداد کمتر اعتبارسنج؛ سخت‌افزار قدرتمند لازم |
| پایداری شبکه | بدون توقف کامل از ۲۰۱۵ | چند قطعی بین ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ |
| زبان برنامه‌نویسی | سالیدیتی و استاندارد EVM | راست (Rust) |
| اکوسیستم دیفای | بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین اکوسیستم | رشد سریع؛ قوی در معاملات پرتعداد و میم‌کوین‌ها |
| سیاست عرضه توکن | بدون سقف؛ سوزاندن بخشی از کارمزد | بدون سقف؛ تورم کاهشی برنامه‌ریزی‌شده |
این جدول نشان می‌دهد مقایسه اتریوم و سولانا بیشتر مقایسه دو فلسفه طراحی است تا مسابقه‌ای با یک برنده و یک بازنده. هر مزیت یک شبکه معمولاً هزینه‌ای در جای دیگر دارد.
کدام برای شما مناسب‌تر است؛ اتریوم یا سولانا؟
این بخش قرار نیست به شما بگوید کدام را بخرید. هدفش این است که با چند پرسش ساده، روشن شود کدام ویژگی‌ها با نیاز و روحیه شما سازگارترند.
اگر کاربر شبکه هستید
شاید بخواهید تراکنش‌های کوچک و مکرر انجام دهید، با اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز کار کنید یا بدون جابه‌جایی بین شبکه‌ها تجربه ساده‌تری داشته باشید. در این صورت، سرعت و کارمزد پایین سولانا برایتان ملموس است. اگر به پروتکل‌های قدیمی‌تر و آزموده‌تر دیفای بیشتر اعتماد دارید و کار با یک لایه دو برایتان مشکلی ندارد، اکوسیستم اتریوم گزینه‌های بیشتری دارد.
اگر به نگهداری دارایی فکر می‌کنید
برای سرمایه‌گذار محتاط، پرسش اصلی سرعت نیست؛ این است که چه مقدار نوسان و ریسک را تحمل می‌کند. پیش از هر تصمیم، این پرسش‌ها را از خودتان بپرسید:
- سابقه طولانی‌تر و تمرکززدایی بیشتر برایم مهم‌تر است یا رشد سریع‌تر اکوسیستم با ریسک‌های تازه‌تر؟
- اگر ارزش این دارایی در چند ماه به نصف برسد، چه واکنشی نشان می‌دهم؟
- آیا ریسک‌های اختصاصی هر شبکه، مثل قطعی سولانا یا پراکندگی لایه دوهای اتریوم، را می‌فهمم؟
- آیا ممکن است این پول را در آینده نزدیک برای هزینه‌های ضروری لازم داشته باشم؟
انتخاب اتریوم یا سولانا لزوماً انتخاب «یا این، یا آن» نیست. یک مثال آموزشی، نه توصیه مالی: برخی سرمایه‌گذاران به‌جای انتخاب یک شبکه، سهم کوچکی از سبد خود را بین چند دارایی تقسیم می‌کنند تا به یک پروژه وابسته نباشند. البته تنوع‌بخشی هم ریسک کلی بازار را حذف نمی‌کند.
اگر می‌خواهید پیش از هر تصمیم وضعیت بازار SOL را ببینید، می‌توانید صفحه خرید سولانا را در ناربیت مرور کنید. برای این کار لازم نیست عجله کنید.
سوالات متداول درباره انتخاب اتریوم یا سولانا
۱. آیا سولانا جایگزین اتریوم میشود؟
هیچکس نمیتواند این را با قطعیت پیشبینی کند. تا امروز این دو شبکه بیشتر با رویکردهای متفاوت در کنار هم رشد کردهاند و یکی جای دیگری را نگرفته است. اتریوم در امنیت، سابقه و دیفای نهادی جایگاه قوی دارد و سولانا در سرعت، کارمزد پایین و معاملات پرتعداد. آینده به پذیرش کاربران، پیشرفت فنی و مقررات بستگی دارد.
۲. چرا کارمزد سولانا از اتریوم کمتر است؟
سولانا برای پردازش حجم بسیار زیادی تراکنش روی یک زنجیره طراحی شده است و ظرفیت بالای آن رقابت برای فضای بلاک را کم می‌کند. ظرفیت لایه یک اتریوم محدودتر است و در زمان شلوغی، کاربران برای جای گرفتن در بلاک رقابت می‌کنند. البته کارمزد لایه دوهای اتریوم هم معمولاً پایین است و فاصله دو شبکه را برای کاربران عادی کمتر کرده است.
۳. آیا میتوان SOL را در کیفپول اتریوم نگه داشت؟
خیر، مگر اینکه کیفپول شما چندشبکهای باشد و از سولانا هم پشتیبانی کند. SOL و ETH روی دو بلاکچین جدا و با آدرسهای متفاوت قرار دارند. نسخههای «پیچیدهشده» (Wrapped) از یک ارز روی شبکههای دیگر وجود دارند، اما به پلها و واسطهها وابستهاند و ریسک جداگانهای دارند. پیش از هر انتقال، شبکه و آدرس مقصد را بررسی کنید.
۴. اگر شبکه سولانا قطع شود، دارایی من از بین میرود؟
در قطعیهای گذشته، دارایی کاربران از بین نرفت و پس از راهاندازی دوباره شبکه، موجودیها سر جای خود بودند. اما در مدت قطعی امکان انتقال یا معامله وجود نداشت و این در بازاری پرنوسان ممکن است مشکلساز باشد. اگر داراییتان را در صرافی نگه میدارید، واریز و برداشت روی آن شبکه هم در این مدت متوقف میشود.
جمع‌بندی
پاسخ پرسش «اتریوم یا سولانا» به اولویت‌های شما بستگی دارد، نه به اینکه کدام شبکه در تبلیغات سریع‌تر یا محبوب‌تر است. اتریوم با رویکرد ماژولار، سابقه طولانی و تمرکززدایی بیشتر شناخته میشود. سولانا با سرعت، کارمزد بسیار پایین و تجربه ساده‌تر روی یک زنجیره. هر دو ریسک‌های جدی و نوسان شدید دارند و هیچ‌کدام انتخاب بی‌خطری نیست.
- اتریوم امنیت و تمرکززدایی را در اولویت گذاشته و مقیاس‌پذیری را به لایه دوها سپرده است.
- سولانا سرعت و کارمزد پایین را با سخت‌افزار قدرتمند و یک زنجیره واحد به دست آورده، اما سابقه قطعی دارد.
- بیشتر هک‌ها در اپلیکیشن‌ها و پلها رخ می‌دهند؛ امنیت زنجیره اصلی به معنی امنیت هر پروژه نیست.
- پیش از تصمیم، تحمل ریسک، افق زمانی و شبکه درست انتقال را بررسی کنید.
اگر بعد از بررسی این نکات تصمیم گرفتید اتر تهیه کنید، می‌توانید صفحه خرید اتریوم را در ناربیت ببینید و با خیال راحت و بدون عجله تصمیم بگیرید.
این مطلب صرفاً آموزشی است و توصیه مالی یا سرمایه‌گذاری محسوب نمی‌شود. پیش از هر تصمیم، ریسک‌ها را با شرایط مالی خود بسنجید.
